ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Θεωρούμε, ότι το σύστημα εκπαίδευσης πρέπει να οικοδομείται με βάση οκτώ κατευθυντήριους άξονες, οι οποίοι θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για τη αναδιαμόρφωση των στόχων του σημερινού εκπαιδευτικού συστήματος. Οι άξονες αυτοί είναι:
1. Επικοινωνία στη μητρική γλώσσα
2. Επικοινωνία σε ξένες γλώσσες
3. Μαθηματική ικανότητα και βασικές ικανότητες στην επιστήμη και την τεχνολογία
4. Ψηφιακή ικανότητα
5. Μεταγνωστικές ικανότητες (Learning to learn)
6. Κοινωνικές ικανότητες και ικανότητες που σχετίζονται με την ιδιότητα του πολίτη
7. Ανάπτυξη πρωτοβουλίας
8. Πολιτισμική συνείδηση και έκφραση

Η υλοποίηση αυτών των αξόνων - στόχων δεν μπορεί να είναι αντικείμενο μόνο του Λυκείου, αλλά, κυρίως, της υποχρεωτικής εκπαίδευσης στο Δημοτικό και το Γυμνάσιο. Επομένως αν θέλουμε να είμαστε συνεπείς, θα πρέπει να εξετάσουμε δυσλειτουργίες και αλλαγές από το Δημοτικό μέχρι και το Λύκειο.

Βασικές αρχές μιας τέτοιας θεώρησης θα πρέπει να είναι οι ακόλουθες:
• Αναβάθμιση όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης
• Αναθεώρηση αναλυτικών προγραμμάτων και διδακτικών μέσων
• Βελτίωση της αρχικής εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών
• Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου
• Βελτίωση της υλικοτεχνικής υποδομής
• Αναμόρφωση της διοίκησης της εκπαίδευσης, τόσο στη δομή της, όσο και στη στελέχωσή της με βάση αποκλειστικά και μόνο αξιοκρατικά κριτήρια (σπουδές, επιμόρφωση κτλ)

Οι αρχές αυτές αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την ευόδωση κάθε πραγματικής προσπάθειας αναμόρφωσης της εκπαίδευσης.
Είναι σαφές επίσης, πως για την υλοποίηση των στόχων αυτών απαιτούνται οικονομικοί πόροι, διότι σε διαφορετική περίπτωση και με δεδομένη τη μακρόχρονη υποχρηματοδότηση της παιδείας, κάθε πρόταση είναι καταδικασμένη να αποτύχει.
Η ΠΟΣΔΕΠ εκτιμά ότι οι αλλαγές που προτείνονται παρακάτω είναι οραματικές και ρεαλιστικές, και διασφαλίζουν την ισότητα των ευκαιριών και τη δυνατότητα κοινωνικής κινητικότητας για όλους ανεξαρτήτως κοινωνικο-οικονομικής προέλευσης. Οι αλλαγές αυτές πρέπει στοχεύουν τόσο στην αναβάθμιση λειτουργίας του Λυκείου ως σχολείο γενικής παιδείας, όσο και στον εξορθολογισμό της πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
(Πρόταση μελών της Επιτροπής της ΠΟΣΔΕΠ)

Α. Θεωρούμε απαραίτητη ώριμη και ουσιαστική την καθιέρωση του ενιαίου 12χρονου σχολείου. Αυτό θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο σε ζητήματα οργανωτικά, αλλά και ουσιαστικά, σχετιζόμενα με τη δομή της διδασκαλίας διάφορων μαθημάτων.
Οι προτάσεις που παρουσιάζονται παρακάτω μπορούν να εφαρμοστούν σε κάθε περίπτωση, αλλά θεωρούμε, ότι μπορούν να γίνουν πιο αποτελεσματικές στην περίπτωση του ενιαίου σχολείου.

Β. Εισάγεται σε όλες τις τάξεις Γυμνασίου και Λυκείου Ζώνη τέχνης και πολιτισμού ενταγμένη στο επίσημο σχολικό πρόγραμμα και αναγνωριζόμενη ως ισότιμη στη διαδικασία αξιολόγησης.

Γ. Το Γυμνάσιο και το Λύκειο μετατρέπονται σε σχολεία ολοήμερης λειτουργίας. Η διδασκαλία των μαθημάτων, η εμπέδωση της νέας γνώσης και η αξιολόγηση οργανώνονται με νέο τρόπο ώστε να πραγματοποιούνται εντός του σχολικού προγράμματος και να μην μεταφέρονται εκτός σχολείου.

Δ. Δεν καθορίζεται ασφυκτικό αναλυτικό πρόγραμμα, αλλά επιστημονικές ενότητες σε κάθε μάθημα (π.χ. κεφάλαια και θέματα) και τίθενται διδακτικοί στόχοι τους οποίους καλούνται να υλοποιήσουν καθηγητές και μαθητές, χρησιμοποιώντας τις προσφορότερες μεθόδους και προσεγγίσεις και με αυξημένη τη δυνατότητα αυτενέργειας.

Ε. Σημαντικό λόγο στη σύνταξη και διαμόρφωση του αναλυτικού προγράμματος κάθε ενότητας έχουν α) το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, β) οι αντίστοιχες επιστημονικές ενώσεις και γ) τα αντίστοιχα Πανεπιστημιακά Τμήματα με την ισότιμη συμμετοχή ειδικών επιστημόνων στις ομάδες σύνταξης αναλυτικών προγραμμάτων.

ΣΤ. Καταργείται άμεσα το ένα σχολικό εγχειρίδιο και εισάγεται το πολλαπλό/εναλλακτικό βιβλίο που επιλέγεται από τη σχολική μονάδα η οποία έχει παράλληλα τη δυνατότητα παραγωγής διδακτικού υλικού με βάση τα Αναλυτικά προγράμματα.

Ζ. Ο αριθμός των μαθημάτων μειώνεται κατά 40% σε κάθε τάξη(και δεν υπερβαίνουν τον αριθμό 8 στην Α΄και Β΄τάξη και 9 στη Γ΄τάξη) και η ύλη τους περιορίζεται σημαντικά και δίνεται περισσότερη έμφαση στην ποιοτική διάσταση της διδακτέας ύλης(κατανόηση βασικών εννοιών κτλ.). Αυτό συνεπάγεται άμεση και ριζική αλλαγή του υπάρχοντος ωρολογίου προγράμματος. Κανένα μάθημα δεν διδάσκεται λιγότερο από 2 ώρες εβδομαδιαίως.

Η. Στην Α΄ Λυκείου το 85% των μαθημάτων είναι υποχρεωτικό για όλους. Είναι απαραίτητο να υπάρξουν 1-2 μαθήματα ελεύθερης επιλογής, ισότιμης, όμως, αντιμετώπισης με τα άλλα στο σχολικό πρόγραμμα και στη διαδικασία αξιολόγησης.

Θ. Στη Β΄ Λυκείου ο αριθμός των υποχρεωτικών μαθημάτων μειώνεται στο 60% περίπου. Εκτός των υποχρεωτικών μαθημάτων υπάρχει κύκλος υποχρεωτικών επιλογών, από τις οποίες ο μαθητής επιλέγει 2 μαθήματα εμβάθυνσης και κύκλος ελεύθερων επιλογών, από τις οποίες επιλέγονται άλλα 1-2 μαθήματα ισότιμης αντιμετώπισης με τα άλλα στο σχολικό πρόγραμμα και στη διαδικασία αξιολόγησης.

Ι. Στη Γ΄ Λυκείου υπάρχουν μόνο 4 υποχρεωτικά μαθήματα για όλους (Νεοελληνική Γλώσσα, Ιστορία, Μαθηματικά και Φυσική). Υπάρχει κύκλος κατ’ επιλογήν υποχρεωτικών μαθημάτων από τον οποίο επιλέγονται οπωσδήποτε 2 ή 3 και κύκλος ελεύθερων επιλογών, από όπου επιλέγονται 2 μαθήματα (εδώ ο μαθητής μπορεί να επιλέξει και από τα κατ’ επιλογήν υποχρεωτικά). Όλα τα μαθήματα αντιμετωπίζονται ισότιμα με τα άλλα στο σχολικό πρόγραμμα και στη διαδικασία αξιολόγησης.

ΙΑ. Εξάγεται βαθμός Λυκείου (εδώ υπάρχουν 2 απόψεις)
Άποψη 1η:
Με περιφερειακές εξετάσεις – τεστ και από τον βαθμό του καθηγητή (προφορικά), καθώς και με πανελλαδική στάθμιση καθορίζεται ο βαθμός του Λυκείου από όλες τις τάξεις. Ο βαθμός αυτός συνυπολογίζεται κατά την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Οι εξετάσεις αυτές γίνονται με θέματα που κληρώνονται από θέματα που περιέχονται σε τράπεζα θεμάτων και έχουν το χαρακτήρα των σύντομων τεστ ανακεφαλαίωσης που διεξάγονται σήμερα στα σχολεία.
Οι περιφερειακές εξετάσεις και η σύγκριση των αποτελεσμάτων τους αποτελούν ταυτόχρονα και εργαλείο αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου.

Άποψη 2η:
Η βαθμολογία των μαθητών γίνεται με:
• προφορική εξέταση με βάση σαφή κριτήρια και τεκμηριωμένη βαθμολογία
• φάκελο εργασιών μαθητή,
• γραπτές ενδοσχολικές εξετάσεις στο τέλος της χρονιάς
• αξιολόγηση των γραπτών από δύο βαθμολογητές
• άλλους τρόπους
Υπάρχει συνεχής καθοδήγηση και έλεγχος της αξιολογικής διαδικασίας από ανεξάρτητη ομάδα σχολικών συμβούλων και ειδικών στην αξιολόγηση της μαθητικής επίδοσης.
Ο βαθμός αυτός συνυπολογίζεται κατά την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Αν γίνουν περιφερειακές εξετάσεις με τράπεζα θεμάτων θα «τιναχτεί» το σύστημα στον αέρα με τις επιμέρους τοπικές διαφοροποιήσεις αλλά και την τυποποιημένη αναπαραγωγή θεμάτων από την τράπεζα, ενώ παράλληλα υπάρχει ο κίνδυνος μετατροπής των σχολείων σε εξεταστικά κέντρα από την Α΄Λυκείου.

IB. Η επιτυχής ολοκλήρωση του Λυκείου οδηγεί στην απόκτηση Εθνικού Απολυτηρίου, με βάση τις νέες διαδικασίες ποιοτικής αξιολόγησης που αναφέρονται προηγουμένως.

ΙΓ. Τα διάφορα Τμήματα των ΑΕΙ και ΤΕΙ καθορίζουν τον τρόπο εισδοχής των νέων φοιτητών. Κάποια από τα Τμήματα μπορούν να απαιτήσουν μόνο απολυτήριο Λυκείου και να δεχτούν εισακτέους ανάλογα με το βαθμό του Εθνικού Απολυτηρίου. Άλλα Τμήματα απαιτούν εξέταση των υποψηφίων σε συγκεκριμένα μαθήματα, καθώς και συντελεστές βαρύτητάς γι’ αυτά (Θα ήταν επιθυμητό τα ομοειδή Τμήματα να απαιτούν τα ίδια μαθήματα, αλλά όχι απαραίτητα με τον ίδιο συντελεστή βαρύτητας) Τα μαθήματα αυτά είναι η Νεοελληνική Γλώσσα και 2 έως 4 επιπλέον μαθήματα, εκ των οποίων το 1 είναι από τα υποχρεωτικά της Γ΄ Λυκείου. Το Τμήμα επίσης, αν το επιθυμεί, καθορίζει και τη βάση (μπορεί να είναι οποιαδήποτε και όχι υποχρεωτικά 10) σε ένα ή περισσότερα μαθήματα.

ΙΔ. Μετά το τέλος του Λυκείου γίνονται εξετάσεις με το σύστημα των Πανελλαδικών σε όλα τα μαθήματα τα οποία έχουν προσδιοριστεί από τα Τμήματα. Οι εξετάσεις αυτές γίνονται σε ΟΛΗ την ύλη του Λυκείου και όχι μόνο στα μαθήματα της Γ΄ τάξης. Ο βαθμός των εξετάσεων διατηρείται για 2 χρόνια, στο διάστημα αυτό ο υποψήφιος μπορεί να δώσει ξανά όσα μαθήματα θέλει τόσο για βελτίωση του βαθμού, όσο και για την προσθήκη νέων μαθημάτων.

ΙΕ. Ο υποψήφιος καταθέτει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά (βαθμοί μαθημάτων, απολυτήριο και βαθμό του) στα Τμήματα που επιθυμεί επιλέγοντας και τη σειρά προτεραιότητας.