Ιστολογιο ΠΟΣΔΕΠ

(Από το ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 25/1/09)

Η σισύφεια νοοτροπία για το εκπαιδευτικό μας σύστημα καλά κρατεί• και σε κάθε «σεληνιακή έκλειψη», η φρενίτιδα «ριζικών» αλλαγών απαστράπτει θαμπώνοντας ότι έχει επιτευχθεί προηγουμένως. «Διάττων αστήρ» είναι συνήθως το εξεταστικό πρόβλημα που «ταυτίζεται» με το εκπαιδευτικό σύστημα. Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση όμως απαιτεί βαθιά επιστημονική κατανόηση των προβλημάτων, υπομονή και επιμονή σε κάθε αλλαγή που εισάγεται στα σχολεία, συνέπεια και συνέχεια σε κάθε επιστημονικά τεκμηριωμένη παρέμβαση.
Βασική και ουσιαστική παιδαγωγική αρχή, είναι η εκκίνηση από τη βάση, την Υποχρεωτική Εκπαίδευση• που έγινε με το ελληνικό συνδυαστικό διαθεματικό μοντέλο και το συνακόλουθο νεοεισαχθέν στα σχολεία εκπαιδευτικό υλικό• ένα μοντέλο, όχι απομίμηση, όπως γίνεται συνήθως, αλλά πρωτότυπο και σε αρμονία με τη βιολογία της μάθησης, με την ολιστική λειτουργία του εγκεφάλου και τη σφαιρική κατανόηση και αντιμετώπιση των σύνθετων προβλημάτων της πραγματικότητας και της καθημερινότητας, για τα οποία το σχολείο πρέπει να καλλιεργεί τρόπο σκέψης, δημιουργικότητα και υπευθυνότητα, προκειμένου να αντιμετωπίζεται αποτελεσματικότερα η σύγχρονη κοινωνική πολυπλοκότητα.
Ποιο θα έπρεπε λοιπόν να είναι το επόμενο μεταρρυθμιστικό βήμα; Μα η προσαρμογή του Λυκείου στο νέο σύστημα• κάτι που σημαίνει διαθεματικά Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών και ανάλογους τρόπους αξιολόγησης των μαθητών, με στόχο πάντα την παιδαγωγική παράμετρο της βαθμίδας αυτής• ένα Λύκειο που θα μπορεί από μόνο του σχεδόν, και με τη βοήθεια των Πανεπιστημίων, να εξουδετερώσει το Μινώταυρο των εισαγωγικών εξετάσεων στα Τριτοβάθμια Ιδρύματα.
Το νέο διαθεματικό σύστημα μόλις τώρα έχει αρχίσει να αφομοιώνεται σταδιακά από τους εκπαιδευτικούς της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης• και αντί η Πολιτεία να τους επιμορφώνει συστηματικά, αλλάζει βήμα για να διατηρηθεί το σημειωτόν• αντί να προχωρήσει σε διορθώσεις κάποιων αστοχιών αρχίζει διάλογο για νέα δήθεν προγράμματα. Αλλά πώς να μην επιχειρηθεί κάτι τέτοιο συσσύφιο, όταν η «επιτροπή σοφών» έθεσε πρόσφατα το θέμα «επιστροφής στη φιλοσοφία που θέλει όλα τα μαθήματα να συνδέονται μεταξύ τους», ενώ αυτή είναι η ισχύουσα διαθεματική κατάσταση; Το ΕΣΥΠ πρότεινε επίσης την αναγκαιότητα «ελεύθερης ζώνης δραστηριοτήτων», ενώ λειτουργεί από το 2001 η Ευέλικτη Ζώνη! Πώς λοιπόν με τέτοιες αντιλήψεις θα μπορέσει η Υποχρεωτική Εκπαίδευση, να σηκώσει το βάρος ισόρροπων αλλαγών και στις ανώτερες βαθμίδες; στο Λύκειο λ.χ., όπως προαναφέραμε;
Πού είναι επίσης η εναλλακτική πρόταση της Πολιτείας στο απόφοιτο του Γυμνασίου; Μια τέτοια πρόταση είναι βέβαια η ουσιαστικοποίηση της μέσης τεχνικής εκπαίδευσης. Τα ΤΕΕ όμως, που βαφτίστηκαν ΕΠΑΛ, για να ηχήσει πάλι η σειρήνα της μεταρρύθμισης, δεν ικανοποιούν αυτή τη σημαντικότητα• αντίθετα αντανακλούν ένα εύκολο τρόπο απόκτησης ενός τυπικού προσόντος χωρίς αντίκρισμα και βέβαια χωρίς καμιά συμβολή στην ανάπτυξη της χώρας. Το αποτέλεσμα είναι να συνωθούνται προ των πυλών των Τριτοβάθμιων Ιδρυμάτων οι περισσότεροι απόφοιτοι της μεταϋποχρεωτικής εκπαίδευσης, οι οποίοι συχνά προσγειώνονται σε επιστημονικά πεδία που δεν είχαν φανταστεί και συνακόλουθα δεν τους ενδιαφέρουν• μια οικογενειακή και κρατική επένδυση εντελώς αποτυχημένη.
Γι’ αυτό η λεγόμενη ελεύθερη πρόσβαση στα Πανεπιστήμια είναι ουσιαστικά χωρίς νόημα• και όποιο εξεταστικό σύστημα, από τα προτεινόμενα, επικρατήσει δε θα λύσει το πρόβλημα. Γι’ αυτό ο σωστός, βέβαια, στόχος της αποδέσμευσης του Λυκείου από το εξεταστικό πρόβλημα δεν προσεγγίζεται με προκαταρκτικό έτος για το οποίο θα προετοιμάζονται πάλι φροντιστηριακά οι μαθητές και που θα μεταφέρει το πρόβλημα χωρίς να το λύνει• ούτε τα Πανεπιστήμια μπορούν να σηκώσουν το φορτίο των πανελλαδικών εξετάσεων με τις δομές και τα προβλήματα που έχουν• ούτε η ελληνική νοοτροπία και η γενικότερη οργάνωση του εκπαιδευτικού πλέγματος μπορούν να αντέξουν ένα ειδικό διαρκές εξεταστικό κέντρο.
Το περίπλοκο αυτό πρόβλημα ίσως μπορεί να προσεγγισθεί αν λ.χ. η πρώτη τάξη του Λυκείου ενταχθεί στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση - καθώς στην ηλικία αυτή ολοκληρώνει την ανάπτυξή του ο μετωπιαίος εγκεφαλικός φλοιός, με το νέο να αρχίζει εξερχόμενος της εφηβείας και πρέπει να αναπτύξει πρωτοβουλίες ζωής - και αν οι δυο άλλες τάξεις επαναπροσανατολισθούν σ’ ένα προαγωγικό εξεταστικό σύστημα που δε θα οδηγεί όμως σε πλημμυρίδα αριστούχων, όπως συνέβαινε όταν οι βαθμοί αυτοί έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην εισαγωγή στο Παν/μιο• γι’ αυτό η αποτίμηση της προαγωγικής και απολυτήριας επίδοσης των μαθητών θα πρέπει να συνδυάζει την παιδαγωγική διάσταση (κριτική, δημιουργική σκέψη λ.χ.) με την επιστημονική εγκυρότητα και αντικειμενικότητα (αδιάβλητη και αποπληθωριστική σε αριστούχους αξιολόγηση μέσα στα Λύκεια).
Αυτή η μονοκονδυλιά λοιπόν είναι ο γρίφος και ίσως εκεί πάνω θα πρέπει να εστιασθεί η προσοχή των ενασχολούμενων σήμερα με το θέμα. Σ’ ένα τέτοιο πλαίσιο τα Τμήματα των Τριτοβάθμιων Ιδρυμάτων μπορούν να έχουν σοβαρό λόγο καθορίζοντας ουσιαστικούς συντελεστές βαρύτητας για τα βασικά μαθήματά τους. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να απλοποιηθεί το εξεταστικό πρόβλημα και να αποδεσμευτεί από το εκπαιδευτικό σύστημα, για να αυτονομηθεί το Λύκειο ως ουσιαστική εκπαιδευτική βαθμίδα διαθεματικής παιδείας• αλλά όλα αυτά απαιτούν αρετή και τόλμη όλων των εμπλεκομένων• διαφορετικά θα κινούμαστε στο ρυθμό του εκκρεμούς που θα κουρδίζεται κάθε φορά από τις ξενόφερτες επιρροές, οι οποίες δεν μπορούν να ευδοκιμήσουν σε ξένα έδαφος.

Σ. Ν. Αλαχιώτης
Καθ. Γενετικής
Πρώην Πρόεδρος
του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
και
Πρώην Πρύτανης

No Responses »

ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Η πρόσβαση στα ΑΕΙ και ΑΤΕΙ της χώρας δεν είναι μόνον ένα τεχνικό ζήτημα εξεταστικών διαδικασιών που μέχρι τώρα στη χώρα μας αποκαλούνταν «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση». Η πρόσβαση στα ΑΕΙ και ΑΤΕΙ είναι ανάγκη να συνδεθεί με αλλαγές σε περιεχόμενα και διαδικασίες στην υποχρεωτική εκπαίδευση αλλά και στη λυκειακή. Συζητώντας, σχεδιάζοντας και υλοποιώντας κανείς ένα σύστημα πρόσβασης καλείται να απαντήσει, με όρους εκπαιδευτικής πολιτικής, στα ακόλουθα:
- Αν η εκπαίδευση του πολίτη πρέπει να είναι στο επίκεντρο της υποχρεωτικής εκπαίδευσης.
- Αν η γενική παιδεία οφείλει να αποτελεί τη βάση κάθε συστήματος εκπαίδευσης – πέραν της υποχρεωτικής– αλλά και κάθε συστήματος επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.
- Αν η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι απλά ένας χώρος υποδοχής των αποφοίτων της υποχρεωτικής και λυκειακής (με κάθε μορφή) εκπαίδευσης ή οφείλει να παραμένει μια ανοιχτή δομή που δύναται να λειτουργεί ενάντια στην ματαίωση των πολιτών για μόρφωση και επιστημονική εκπαίδευση σε κάθε φάση της ζωής τους.

Σχεδιάζοντας την πρότασή της η ΠΟΣΔΕΠ δεν παραβλέπει στο ελάχιστο πως κάθε πρόταση για την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν μπορεί να απομονώνεται από μια συνολικότερη θεώρηση του εκπαιδευτικού συστήματος ώστε να επιλυθούν δυσλειτουργίες και να επέλθουν αλλαγές σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες (από το Nηπιαγωγείο μέχρι και το Λύκειο αλλά και στο Πανεπιστήμιο).

Οι αλλαγές αυτές αφορούν τόσο το περιεχόμενο/εσωτερική σχολική ζωή («εσωτερική μεταρρύθμιση») όσο και τη δομή, δηλαδή την οργάνωση και τη διοίκηση των σχολικών μονάδων («εξωτερική μεταρρύθμιση»).

Βασικές αρχές μιας τέτοιας θεώρησης θα πρέπει να είναι οι ακόλουθες:
• Αναβάθμιση όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης, στην κατεύθυνση της γενικής ανθρωπιστικής παιδείας
• Αναθεώρηση αναλυτικών προγραμμάτων και διδακτικών μέσων, στην κατεύθυνση της εσωτερικής παιδαγωγικής διαφοροποίησης
• Βελτίωση της αρχικής εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών
• Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου, στην κατεύθυνση της διαπίστωσης αναγκών και της αυτοβελτίωσης
• Βελτίωση της υλικοτεχνικής υποδομής
• Αναμόρφωση της διοίκησης της εκπαίδευσης, τόσο στη δομή της, όσο και στη στελέχωσή της με βάση αποκλειστικά και μόνο αξιοκρατικά κριτήρια (σπουδές, επιμόρφωση κτλ)

Είναι σαφές επίσης, πως για την υλοποίηση των στόχων αυτών απαιτούνται οικονομικοί πόροι, διότι σε διαφορετική περίπτωση και με δεδομένη τη μακρόχρονη υποχρηματοδότηση της παιδείας, κάθε πρόταση είναι καταδικασμένη να αποτύχει.

ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ΠΟΣΔΕΠ εκτιμά ότι οι αλλαγές που θα επιχειρηθούν στο Λύκειο και στον τρόπο πρόσβασης πρέπει να είναι οραματικές και ρεαλιστικές, και να διασφαλίζουν την ισότητα των ευκαιριών και τη δυνατότητα κοινωνικής κινητικότητας για όλους/-ες τους/τις μαθητές/-τριες, ανεξαρτήτως κοινωνικο-οικονομικής προέλευσης. Οι αλλαγές αυτές πρέπει να κινηθούν σε 2 κατευθύνσεις:

α) αναβάθμιση της παιδευτικής λειτουργίας του Λυκείου (σχολείο γενικής παιδείας) και της αξιοπιστίας της πιστοποίησης που αυτό προσφέρει.

β) εξορθολογισμός της πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, μέσα από τη μείωση αφενός των εξεταστικών διαδικασιών (κυρίως των γραπτών εξετάσεων σε εθνική κλίμακα) για το σύνολο των υποψηφίων και αφετέρου της ουσιαστικής συμμετοχής των ΑΕΙ/ΤΕΙ στη θέσπιση κριτηρίων εισόδου (μαθήματα, συντελεστές βαρύτητας, κοινωνικά κριτήρια κ.ά.).

Α. Θεωρούμε απαραίτητη, ώριμη και ουσιαστική την καθιέρωση ενιαίας υποχρεωτικής εκπαίδευσης που να περιλαμβάνει από την προσχολική αγωγή έως το Λύκειο (11-14 χρόνια). [Η πρόταση για 12χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση (περισσότερα πολιτικά κόμματα, πρόταση Τρικαλινού-Αγγελάκου) περιλαμβάνει από την α’ Δημοτικού έως τη γ΄ Λυκείου. Η πρόταση του ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ για 14χρονη, συμπεριλαμβάνει δύο χρόνια προσχολικής. Η πρόταση Καραντζόλα-Ιντζίδη για 11χρονη υποχρεωτική περιλαμβάνει το από το Νηπιαγωγείο έως την σημερινή Α΄Λυκείου.] Αυτό θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο σε ζητήματα οργανωτικά, αλλά και ουσιαστικά, σχετιζόμενα με τη δομή της διδασκαλίας διάφορων μαθημάτων. Οι προτάσεις που παρουσιάζονται παρακάτω μπορούν να εφαρμοστούν σε κάθε περίπτωση, αλλά θεωρούμε, ότι μπορούν να γίνουν πιο αποτελεσματικές στην περίπτωση του ενιαίου σχολείου.

Β. Το Λύκειο (καθώς και το Γυμνάσιο) μετατρέπεται σε σχολείο ολοήμερης λειτουργίας. Η διδασκαλία των μαθημάτων, η εμπέδωση της νέας γνώσης και η αξιολόγηση οργανώνονται με νέο τρόπο ώστε να πραγματοποιούνται εντός του σχολικού προγράμματος και να μην μεταφέρονται εκτός σχολείου.

Γ. Προσφέρονται υποχρεωτικά και κατ’ επιλογήν μαθήματα στο Λύκειο (στη λογική του International Baccalaureat περισσότερο), για οποία πρέπει να εκφράσουν τη γνώμη τους και τα ΑΕΙ/ΤΕΙ. Τα μαθήματα του Λυκείου οργανώνονται σε κύκλους, και προσφέρονται σε δύο επίπεδα (προχωρημένα και βασικά / Α’ και Β’ επίπεδο αντίστοιχα). Εισάγεται σε όλες τις τάξεις Γυμνασίου και Λυκείου Ζώνη τέχνης και πολιτισμού ενταγμένη στο επίσημο σχολικό πρόγραμμα και αναγνωριζόμενη ως ισότιμη στη διαδικασία αξιολόγησης.

Δ. Μειώνεται ο αριθμός των μαθημάτων κατά 40% σε κάθε τάξη (δηλαδή όχι πάνω από 8-9 μαθήματα). Η ύλη τους περιορίζεται σημαντικά και δίνεται περισσότερη έμφαση στην ποιοτική διάσταση της διδακτέας ύλης (κατανόηση βασικών εννοιών κτλ.). Αυτό συνεπάγεται άμεση και ριζική αλλαγή του υπάρχοντος ωρολογίου προγράμματος. Κανένα μάθημα δεν διδάσκεται λιγότερο από 2 ώρες εβδομαδιαίως.

Ε. Δεν καθορίζεται ασφυκτικό αναλυτικό πρόγραμμα, αλλά επιστημονικές ενότητες σε κάθε μάθημα (π.χ. κεφάλαια και θέματα) και τίθενται διδακτικοί στόχοι τους οποίους καλούνται να υλοποιήσουν εκπαιδευτικοί και μαθητές/-τριες, χρησιμοποιώντας τις προσφορότερες μεθόδους και προσεγγίσεις και με αυξημένη τη δυνατότητα αυτενέργειας.

ΣΤ. Σημαντικό λόγο στη σύνταξη και διαμόρφωση του αναλυτικού προγράμματος κάθε ενότητας έχουν α) το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, β) οι αντίστοιχες επιστημονικές ενώσεις και γ) τα αντίστοιχα Πανεπιστημιακά Τμήματα με την ισότιμη συμμετοχή ειδικών επιστημόνων στις ομάδες σύνταξης αναλυτικών προγραμμάτων.

Ζ. Καταργείται άμεσα το ένα σχολικό εγχειρίδιο και εισάγεται το πολλαπλό/εναλλακτικό βιβλίο που επιλέγεται από τη σχολική μονάδα η οποία έχει παράλληλα τη δυνατότητα παραγωγής διδακτικού υλικού με βάση τα Αναλυτικά προγράμματα.

Η. Η επιτυχής ολοκλήρωση του Λυκείου οδηγεί στην απόκτηση Εθνικού Απολυτηρίου, έπειτα από εξετάσεις σε εθνικό επίπεδο με νέα μορφή, και νέες διαδικασίες ποιοτικής αξιολόγησης και πιστοποίησης γνώσεων και δεξιοτήτων, σε συνδυασμό με προφορικές εξετάσεις, σύνταξη portfolio, συνθετική εργασία κ.ά.

Θ. Τα διάφορα Τμήματα των ΑΕΙ και ΤΕΙ καθορίζουν τον τρόπο εισδοχής των νέων φοιτητών. Κάποια από τα Τμήματα μπορούν να απαιτήσουν μόνο Εθνικό Απολυτήριο και να δεχτούν εισακτέους ανάλογα με το βαθμό του απολυτηρίου. Άλλα Τμήματα απαιτούν και βαθμολογία των υποψηφίων σε συγκεκριμένα μαθήματα, καθώς και συντελεστές βαρύτητάς γι’ αυτά και άλλους τρόπους επιλογής.

Ι. Ο υποψήφιος καταθέτει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά (βαθμοί μαθημάτων, Εθνικό Απολυτήριο και βαθμό του, φάκελο εργασιών και δραστηριοτήτων κ.α.) στα Τμήματα που επιθυμεί επιλέγοντας και τη σειρά προτεραιότητας.

Οι παραπάνω προτάσεις απαιτούν περαιτέρω εξειδίκευση, κυρίως στα σημεία Γ η οποία θα επιτευχθεί μέσα από την ενεργό εμπλοκή στη συζήτηση των συναδέλφων αλλά μέσα από διάλογο με την κοινωνία. Για το σκοπό αυτό, προτείνεται η διοργάνωση Ημερίδας Εργασίας, τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.

No Responses »

ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Θεωρούμε, ότι το σύστημα εκπαίδευσης πρέπει να οικοδομείται με βάση οκτώ κατευθυντήριους άξονες, οι οποίοι θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για τη αναδιαμόρφωση των στόχων του σημερινού εκπαιδευτικού συστήματος. Οι άξονες αυτοί είναι:
1. Επικοινωνία στη μητρική γλώσσα
2. Επικοινωνία σε ξένες γλώσσες
3. Μαθηματική ικανότητα και βασικές ικανότητες στην επιστήμη και την τεχνολογία
4. Ψηφιακή ικανότητα
5. Μεταγνωστικές ικανότητες (Learning to learn)
6. Κοινωνικές ικανότητες και ικανότητες που σχετίζονται με την ιδιότητα του πολίτη
7. Ανάπτυξη πρωτοβουλίας
8. Πολιτισμική συνείδηση και έκφραση

Η υλοποίηση αυτών των αξόνων - στόχων δεν μπορεί να είναι αντικείμενο μόνο του Λυκείου, αλλά, κυρίως, της υποχρεωτικής εκπαίδευσης στο Δημοτικό και το Γυμνάσιο. Επομένως αν θέλουμε να είμαστε συνεπείς, θα πρέπει να εξετάσουμε δυσλειτουργίες και αλλαγές από το Δημοτικό μέχρι και το Λύκειο.

Βασικές αρχές μιας τέτοιας θεώρησης θα πρέπει να είναι οι ακόλουθες:
• Αναβάθμιση όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης
• Αναθεώρηση αναλυτικών προγραμμάτων και διδακτικών μέσων
• Βελτίωση της αρχικής εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών
• Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου
• Βελτίωση της υλικοτεχνικής υποδομής
• Αναμόρφωση της διοίκησης της εκπαίδευσης, τόσο στη δομή της, όσο και στη στελέχωσή της με βάση αποκλειστικά και μόνο αξιοκρατικά κριτήρια (σπουδές, επιμόρφωση κτλ)

Οι αρχές αυτές αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την ευόδωση κάθε πραγματικής προσπάθειας αναμόρφωσης της εκπαίδευσης.
Είναι σαφές επίσης, πως για την υλοποίηση των στόχων αυτών απαιτούνται οικονομικοί πόροι, διότι σε διαφορετική περίπτωση και με δεδομένη τη μακρόχρονη υποχρηματοδότηση της παιδείας, κάθε πρόταση είναι καταδικασμένη να αποτύχει.
Η ΠΟΣΔΕΠ εκτιμά ότι οι αλλαγές που προτείνονται παρακάτω είναι οραματικές και ρεαλιστικές, και διασφαλίζουν την ισότητα των ευκαιριών και τη δυνατότητα κοινωνικής κινητικότητας για όλους ανεξαρτήτως κοινωνικο-οικονομικής προέλευσης. Οι αλλαγές αυτές πρέπει στοχεύουν τόσο στην αναβάθμιση λειτουργίας του Λυκείου ως σχολείο γενικής παιδείας, όσο και στον εξορθολογισμό της πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
(Πρόταση μελών της Επιτροπής της ΠΟΣΔΕΠ)

Α. Θεωρούμε απαραίτητη ώριμη και ουσιαστική την καθιέρωση του ενιαίου 12χρονου σχολείου. Αυτό θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο σε ζητήματα οργανωτικά, αλλά και ουσιαστικά, σχετιζόμενα με τη δομή της διδασκαλίας διάφορων μαθημάτων.
Οι προτάσεις που παρουσιάζονται παρακάτω μπορούν να εφαρμοστούν σε κάθε περίπτωση, αλλά θεωρούμε, ότι μπορούν να γίνουν πιο αποτελεσματικές στην περίπτωση του ενιαίου σχολείου.

Β. Εισάγεται σε όλες τις τάξεις Γυμνασίου και Λυκείου Ζώνη τέχνης και πολιτισμού ενταγμένη στο επίσημο σχολικό πρόγραμμα και αναγνωριζόμενη ως ισότιμη στη διαδικασία αξιολόγησης.

Γ. Το Γυμνάσιο και το Λύκειο μετατρέπονται σε σχολεία ολοήμερης λειτουργίας. Η διδασκαλία των μαθημάτων, η εμπέδωση της νέας γνώσης και η αξιολόγηση οργανώνονται με νέο τρόπο ώστε να πραγματοποιούνται εντός του σχολικού προγράμματος και να μην μεταφέρονται εκτός σχολείου.

Δ. Δεν καθορίζεται ασφυκτικό αναλυτικό πρόγραμμα, αλλά επιστημονικές ενότητες σε κάθε μάθημα (π.χ. κεφάλαια και θέματα) και τίθενται διδακτικοί στόχοι τους οποίους καλούνται να υλοποιήσουν καθηγητές και μαθητές, χρησιμοποιώντας τις προσφορότερες μεθόδους και προσεγγίσεις και με αυξημένη τη δυνατότητα αυτενέργειας.

Ε. Σημαντικό λόγο στη σύνταξη και διαμόρφωση του αναλυτικού προγράμματος κάθε ενότητας έχουν α) το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, β) οι αντίστοιχες επιστημονικές ενώσεις και γ) τα αντίστοιχα Πανεπιστημιακά Τμήματα με την ισότιμη συμμετοχή ειδικών επιστημόνων στις ομάδες σύνταξης αναλυτικών προγραμμάτων.

ΣΤ. Καταργείται άμεσα το ένα σχολικό εγχειρίδιο και εισάγεται το πολλαπλό/εναλλακτικό βιβλίο που επιλέγεται από τη σχολική μονάδα η οποία έχει παράλληλα τη δυνατότητα παραγωγής διδακτικού υλικού με βάση τα Αναλυτικά προγράμματα.

Ζ. Ο αριθμός των μαθημάτων μειώνεται κατά 40% σε κάθε τάξη(και δεν υπερβαίνουν τον αριθμό 8 στην Α΄και Β΄τάξη και 9 στη Γ΄τάξη) και η ύλη τους περιορίζεται σημαντικά και δίνεται περισσότερη έμφαση στην ποιοτική διάσταση της διδακτέας ύλης(κατανόηση βασικών εννοιών κτλ.). Αυτό συνεπάγεται άμεση και ριζική αλλαγή του υπάρχοντος ωρολογίου προγράμματος. Κανένα μάθημα δεν διδάσκεται λιγότερο από 2 ώρες εβδομαδιαίως.

Η. Στην Α΄ Λυκείου το 85% των μαθημάτων είναι υποχρεωτικό για όλους. Είναι απαραίτητο να υπάρξουν 1-2 μαθήματα ελεύθερης επιλογής, ισότιμης, όμως, αντιμετώπισης με τα άλλα στο σχολικό πρόγραμμα και στη διαδικασία αξιολόγησης.

Θ. Στη Β΄ Λυκείου ο αριθμός των υποχρεωτικών μαθημάτων μειώνεται στο 60% περίπου. Εκτός των υποχρεωτικών μαθημάτων υπάρχει κύκλος υποχρεωτικών επιλογών, από τις οποίες ο μαθητής επιλέγει 2 μαθήματα εμβάθυνσης και κύκλος ελεύθερων επιλογών, από τις οποίες επιλέγονται άλλα 1-2 μαθήματα ισότιμης αντιμετώπισης με τα άλλα στο σχολικό πρόγραμμα και στη διαδικασία αξιολόγησης.

Ι. Στη Γ΄ Λυκείου υπάρχουν μόνο 4 υποχρεωτικά μαθήματα για όλους (Νεοελληνική Γλώσσα, Ιστορία, Μαθηματικά και Φυσική). Υπάρχει κύκλος κατ’ επιλογήν υποχρεωτικών μαθημάτων από τον οποίο επιλέγονται οπωσδήποτε 2 ή 3 και κύκλος ελεύθερων επιλογών, από όπου επιλέγονται 2 μαθήματα (εδώ ο μαθητής μπορεί να επιλέξει και από τα κατ’ επιλογήν υποχρεωτικά). Όλα τα μαθήματα αντιμετωπίζονται ισότιμα με τα άλλα στο σχολικό πρόγραμμα και στη διαδικασία αξιολόγησης.

ΙΑ. Εξάγεται βαθμός Λυκείου (εδώ υπάρχουν 2 απόψεις)
Άποψη 1η:
Με περιφερειακές εξετάσεις – τεστ και από τον βαθμό του καθηγητή (προφορικά), καθώς και με πανελλαδική στάθμιση καθορίζεται ο βαθμός του Λυκείου από όλες τις τάξεις. Ο βαθμός αυτός συνυπολογίζεται κατά την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Οι εξετάσεις αυτές γίνονται με θέματα που κληρώνονται από θέματα που περιέχονται σε τράπεζα θεμάτων και έχουν το χαρακτήρα των σύντομων τεστ ανακεφαλαίωσης που διεξάγονται σήμερα στα σχολεία.
Οι περιφερειακές εξετάσεις και η σύγκριση των αποτελεσμάτων τους αποτελούν ταυτόχρονα και εργαλείο αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου.

Άποψη 2η:
Η βαθμολογία των μαθητών γίνεται με:
• προφορική εξέταση με βάση σαφή κριτήρια και τεκμηριωμένη βαθμολογία
• φάκελο εργασιών μαθητή,
• γραπτές ενδοσχολικές εξετάσεις στο τέλος της χρονιάς
• αξιολόγηση των γραπτών από δύο βαθμολογητές
• άλλους τρόπους
Υπάρχει συνεχής καθοδήγηση και έλεγχος της αξιολογικής διαδικασίας από ανεξάρτητη ομάδα σχολικών συμβούλων και ειδικών στην αξιολόγηση της μαθητικής επίδοσης.
Ο βαθμός αυτός συνυπολογίζεται κατά την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Αν γίνουν περιφερειακές εξετάσεις με τράπεζα θεμάτων θα «τιναχτεί» το σύστημα στον αέρα με τις επιμέρους τοπικές διαφοροποιήσεις αλλά και την τυποποιημένη αναπαραγωγή θεμάτων από την τράπεζα, ενώ παράλληλα υπάρχει ο κίνδυνος μετατροπής των σχολείων σε εξεταστικά κέντρα από την Α΄Λυκείου.

IB. Η επιτυχής ολοκλήρωση του Λυκείου οδηγεί στην απόκτηση Εθνικού Απολυτηρίου, με βάση τις νέες διαδικασίες ποιοτικής αξιολόγησης που αναφέρονται προηγουμένως.

ΙΓ. Τα διάφορα Τμήματα των ΑΕΙ και ΤΕΙ καθορίζουν τον τρόπο εισδοχής των νέων φοιτητών. Κάποια από τα Τμήματα μπορούν να απαιτήσουν μόνο απολυτήριο Λυκείου και να δεχτούν εισακτέους ανάλογα με το βαθμό του Εθνικού Απολυτηρίου. Άλλα Τμήματα απαιτούν εξέταση των υποψηφίων σε συγκεκριμένα μαθήματα, καθώς και συντελεστές βαρύτητάς γι’ αυτά (Θα ήταν επιθυμητό τα ομοειδή Τμήματα να απαιτούν τα ίδια μαθήματα, αλλά όχι απαραίτητα με τον ίδιο συντελεστή βαρύτητας) Τα μαθήματα αυτά είναι η Νεοελληνική Γλώσσα και 2 έως 4 επιπλέον μαθήματα, εκ των οποίων το 1 είναι από τα υποχρεωτικά της Γ΄ Λυκείου. Το Τμήμα επίσης, αν το επιθυμεί, καθορίζει και τη βάση (μπορεί να είναι οποιαδήποτε και όχι υποχρεωτικά 10) σε ένα ή περισσότερα μαθήματα.

ΙΔ. Μετά το τέλος του Λυκείου γίνονται εξετάσεις με το σύστημα των Πανελλαδικών σε όλα τα μαθήματα τα οποία έχουν προσδιοριστεί από τα Τμήματα. Οι εξετάσεις αυτές γίνονται σε ΟΛΗ την ύλη του Λυκείου και όχι μόνο στα μαθήματα της Γ΄ τάξης. Ο βαθμός των εξετάσεων διατηρείται για 2 χρόνια, στο διάστημα αυτό ο υποψήφιος μπορεί να δώσει ξανά όσα μαθήματα θέλει τόσο για βελτίωση του βαθμού, όσο και για την προσθήκη νέων μαθημάτων.

ΙΕ. Ο υποψήφιος καταθέτει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά (βαθμοί μαθημάτων, απολυτήριο και βαθμό του) στα Τμήματα που επιθυμεί επιλέγοντας και τη σειρά προτεραιότητας.

No Responses »

Θετικά στοιχεία του νέου θεσμικού πλαισίου.
 Προσφέρει δυνατότητα, περιορισμένης έστω, επιλογής βιβλίων στους φοιτητές και τις φοιτήτριες.
 Περιορίζει τη γραφειοκρατία, από την πλευρά των εκδοτικών οίκων, στην έγκριση των συγγραμμάτων.
 Προβλέπεται η κατάθεση αντιτύπων στις δανειστικές βιβλιοθήκες των ιδρυμάτων.
 Θεσπίζει πιο διαφανές σύστημα κοστολόγησης των βιβλίων.

Προβλήματα του ισχύοντος συστήματος
 Η διαδικασία επιλογής συγγράμματος από τους φοιτητές και η παραγγελία μετά το τέλος των δηλώσεων μαθημάτων, επιβάλει μεγάλες καθυστερήσεις στην παραλαβή των συγγραμμάτων.
 Η διαδικασία επιλογής συγγράμματος και η επικοινωνία με τους εκδοτικούς οίκους επιβαρύνει υπερβολικά με γραφειοκρατική εργασία το Τμήμα.
 Η συνέχιση του καθεστώτος «κλειστής» αγοράς για τα συγγράμματα εμποδίζει τη δημιουργία ελληνικής αγοράς επιστημονικού βιβλίου με υψηλή ποιότητα και σε ανταγωνιστικές τιμές.
 Το «παράθυρο» για πολλαπλά συγγράμματα, οδηγεί σε αλόγιστη αύξηση του κόστους χωρίς ανάλογη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης.

Στόχοι
 Γενικός στόχος είναι η βέλτιστη αξιοποίηση των δημόσιων πόρων για την παιδεία.
 Να βελτιωθεί η δυνατότητα επιλογής των φοιτητριών.
 Να μειωθεί η γραφειοκρατία, τόσο για τους εκδοτικούς οίκους όσο και για τα Τμήματα.
 Να ενισχυθεί η αγορά επιστημονικού βιβλίου στην Ελλάδα ώστε, μέσω του ανταγωνισμού, να βελτιωθεί η ποιότητα και να μειωθεί το κόστος.
 Να εμπλουτισθούν οι δανειστικές βιβλιοθήκες των πανεπιστημίων.

Προτάσεις
 Να διαπιστωθεί ο μέσος όρος του συνολικού κόστους των συγγραμμάτων ανά φοιτητή για κάθε ομάδα κλάδων σπουδών, για τα δύο τελευταία έτη.
 Να υπάρξη δέσμευση, με νόμο, οτι δεν θα μειωθεί η συνολική χρηματοδότηση για τα συγγράμματα και οτι θα προσαρμόζεται σύμφωνα με τον τιμάριθμο.
 Σε κάθε πόλη με πανεπιστήμιο, να επιλεγούν βιβλιοπωλεία επιστημονικού βιβλίου, με κριτήρια, μεταξύ άλλων,
o Να λειτουργούν με μηχανογράφηση
o Να προσφέρουν και ξενόγλωσσα βιβλία.
 Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες να έχουν τη δυνατότητα αγοράς βιβλίων από τα επιλεγμένα βιβλιοπωλεία μέχρι το ποσό που αντιστοιχεί στον κλάδο σπουδών τους. Για παράδειγμα, έκδοση ειδικής πιστωτικής κάρτας, η οποία με την εγγραφή της φοιτήτριας σε κάθε εξάμηνο πιστώνεται με το ποσό που αντιστοιχεί για κάθε εξάμηνο στο συγκεκριμένο κλάδο σπουδών.
 Τα βιβλία μπορεί να πρέπει να επιλεγούν από περιορισμένο κατάλογο που έχει εγκρίνει η Γ.Σ. του Τμήματος, ή (προτιμότερο) να επιλέγονται ελεύθερα από τον φοιτητή. Σε κάθε περίπτωση, στην ιστοσελίδα του Τμήματος πρέπει να εμφανίζεται προτεινόμενη βιβλιογραφία για κάθε μάθημα.

Χρήστος Κουρουνιώτης
2/6/09

No Responses »

Στην έκκληση που έκανα ως συντονίστρια της Ομάδας Εργασίας για το θέμα των συγγραμμάτων ανταποκρίθηκε ένας μικρός αριθμός συναδέλφων με πολύ όμως ενδιαφέρουσες απόψεις και προτάσεις.
Είναι σαφές ότι το θέμα «συγγράμματα» θα πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσα στο γενικότερο πλαίσιο της ποιότητας της εκπαιδευτικής διαδικασίας και σε αυτό συμφώνησαν όλοι όσοι συμμετείχαν σε αυτό το διάλογο, αλλά και του τρόπου ελέγχου των γνώσεων θα πρόσθετα. Νομίζω όμως ότι αυτά τα θέματα θα πρέπει να αποτελέσουν θέμα ημερίδας που θα πρέπει να οργανώσει η ΠΟΣΔΕΠ.
Αυτή τη στιγμή καλούμαστε να δώσουμε κάποιες προτάσεις για τη βελτίωση της λειτουργίας του υπάρχοντος συστήματος δηλώνοντας εξαρχής ότι δεν αποτελούν τις τελικές μας προτάσεις.
1. Δυσλειτουργίες
(α) Επισημάνθηκε σχεδόν από όλους η καθυστέρηση στη διανομή των βιβλίων που σε ορισμένες περιπτώσεις δόθηκαν λίγο πριν τις εξετάσεις. Ιδιαίτερα σε ορισμένα Παν/μια της περιφέρειας υπήρχε πρόβλημα με τα βιβλιοπωλεία.
(β) Ένα πολύ σημαντικό θέμα κατά τη γνώμη μου που είναι βασικό για τις Θετικές Επιστήμες (ενδεχομένως υπάρχει και στις Θεωρητικές, αλλά δεν τέθηκε από κανέναν) είναι η δυσκολία διανομής ξενόγλωσσων συγγραμμάτων. Η δυσκολία προέρχεται από i) την αργή διαδικασία κοστολόγησης από το Υπουργείο Παιδείας και ii) από τους βιβλιοπώλες- αντιπροσώπους ξένων οίκων που δεν μπορούν να δεσμευτούν, όπως λένε, για τη διαθεσιμότητα χωρίς να ξέρουν τον αριθμό για να τα έχουν εγκαίρως και επιπλέον για τη γνωστή σε όλους καθυστέρηση πληρωμής.

2. Προτάσεις
(α) Οι παραπάνω δυσλειτουργίες δεν πρέπει να μας οδηγήσουν σε προτάσεις για επαναφορά στο προηγούμενο καθεστώς του «ενός και μοναδικού συγγράμματος» που για προφανείς λόγους προτιμάται από πολλούς φοιτητές.
(β) Οργάνωση των Παν/κών βιβλιοθηκών και αναγνωστηρίων. Επαρκής αριθμός βιβλίων, ανάλογα με το μέγεθος του κάθε Τμήματος, που θα μπορούν οι φοιτητές να χρησιμοποιήσουν στο αναγνωστήριο.
(γ) Από ορισμένους συναδέλφους προτείνεται η έγκριση πιστωτικής κάρτας για κάθε φοιτητή(τρια) ή κουπόνι αγοράς για τα βιβλία κάθε εξαμήνου. Το ποσό θα προκύπτει από το μέσο όρο για κάθε ομάδα κλάδου σπουδών, με την απαραίτητη προσαρμογή. Η πρόταση αυτή ισχύει με τη δέσμευση ότι δεν θα μειωθεί η συνολική χρηματοδότηση για τα συγγράμματα και θα προσαρμόζεται σύμφωνα με τον τιμάριθμο.
(δ) Δανεισμός (π.χ. για ένα εξάμηνο) και επιστροφή στη βιβλιοθήκη των συγγραμμάτων για επαναδανεισμό από άλλους φοιτητές(τριες) ή και από τους ίδιους. Αυτό μειώνει σημαντικά το κόστος μετά από την αρχική αγορά και μπορεί η βιβλιοθήκη να εμπλουτίζεται συχνότερα. Έχει το μειονέκτημα ότι δεν αποκτά ο φοιτητής(τρια) συγγράμματα δικά του(ης), αλλά και αυτό μπορεί να προβλεφθεί μέσω κουπονιού για αγορά περιορισμένου αριθμού βιβλίων. (Αυτή πάντως είναι η σοσιαλιστική εμπειρία!).
Σε οποιαδήποτε περίπτωση οι προτάσεις μας πρέπει να στοχεύουν στην εξοικείωση των φοιτητών(τριών) με την έκθεση στη μέγιστη δυνατή πληροφόρηση και είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις Κοινωνικές Επιστήμες για λόγους που είναι σε όλους προφανείς.
Σόνια Τσιτήλου

No Responses »

Καλως ήλθατε στο blog της ΠΟΣΔΕΠ

No Responses »